Raja Parba (ରଜ ପର୍ବ)
Raja Parba – Festival of Womanhood
FESTIVALS
Bishwanath
English Version
Raja Parba is one of the most unique and beautiful festivals of Odisha. It is a three-day celebration that honours womanhood, fertility, and Mother Earth (Bhudevi). Unlike most other festivals, Raja is specially dedicated to girls and women, and it is celebrated with great joy, colour, traditional games, songs, and community bonding. The festival reflects Odisha’s deep respect for nature and its progressive view of femininity, making it one of the most distinctive cultural events in the state.
When is Raja Parba celebrated?
Raja Parba is celebrated for three days during the Odia month of Asadha (June-July), just before the onset of the monsoon.
The three days are:
Pahili Raja (First day)
Raja Sankranti (Main day / Mithuna Sankranti)
Basi Raja or Basumati Snana (Third day)
In 2026, Raja Parba will be celebrated according to the Odia Panjika with traditional enthusiasm across Odisha. The preparatory day before the festival is often called Sajabaja, when homes are cleaned and special foods are prepared in advance.
Significance of Raja:
Parba According to traditional belief, Mother Earth (Bhudevi) undergoes menstruation during these three days, just like women. Therefore, all agricultural activities are completely stopped. People avoid ploughing, digging, cutting, or any work that disturbs the earth. This is a way of giving rest to Mother Earth before the hard work of the farming season begins with the rains. The festival also celebrates the power and dignity of womanhood. Young girls are given special importance and treated with love and respect during these days. They are relieved from household chores, dressed in new clothes, and encouraged to enjoy games and swings. Raja Parba thus beautifully links the fertility of the earth with the fertility and strength of women.
How is Raja Parba Celebrated?
For Girls and Women: Girls and women are at the centre of the celebration. They wear new clothes, apply alta (red dye) on their feet, and adorn themselves with flowers and jewellery. They play traditional games like Puchi (a game played by swinging one leg), cards, and other indoor games. Special swings (Doli) are set up on large trees, and girls enjoy swinging while singing folk songs. They are given delicious food and are not allowed to do any household work. The atmosphere is filled with laughter, songs, and the joy of freedom from daily responsibilities.
Special Food:
The most famous food of Raja is Poda Pitha (a slow-cooked cake made of rice, jaggery, and coconut). The preparation of Poda Pitha is a highlight of the festival. Other delicacies like Manda Pitha, Chakuli, and various sweets are also prepared in advance so that no cooking is required during the three main days. Families share these foods with neighbours and relatives, strengthening community bonds.
On the Third Day (Basumati Snana):
On the last day, people give a ceremonial bath to Mother Earth by sprinkling turmeric water, flowers, and sandalwood paste on the ground or on the traditional grinding stone (which symbolises the Earth). This marks the end of the festival and the purification of the Earth, preparing her for the coming agricultural season.
Cultural Importance:
Raja Parba beautifully combines environmental respect with the celebration of femininity. It teaches us to respect nature and give it rest, while also highlighting the importance of women in society. The festival is full of fun, laughter, songs, and community bonding. In villages, large swings are hung from banyan or mango trees, and groups of girls gather to play and sing. In towns and cities, cultural programmes, competitions, and Raja Melas are organised. The festival creates a joyful atmosphere that brings families and communities closer.
Interesting Facts
During Raja, even walking barefoot on the ground is avoided by many as a mark of respect to Mother Earth.
The festival is mostly celebrated in coastal and central Odisha with great enthusiasm.
Many cultural programmes, competitions, and Raja Melas are organised in towns and cities.
The complete stoppage of agricultural work for three days is a unique expression of ecological wisdom and respect for the soil.
Poda Pitha, the signature dish, is prepared with great care and is considered a must-have delicacy of the festival.
Raja Parba is not just a festival — it is a beautiful expression of Odisha’s deep connection with nature and its progressive respect for women. It reminds us that both the Earth and women deserve rest, honour, and celebration. Through its unique rituals, games, and foods, the festival continues to keep alive a rich cultural tradition that is both joyful and meaningful.
Jai Jagannath!
Odia Version
ରଜ ପର୍ବ – ନାରୀତ୍ୱ ଓ ମା’ ପୃଥିବୀର ଅନନ୍ୟ ଉତ୍ସବ
ରଜ ପର୍ବ ଓଡ଼ିଶାର ଅନ୍ୟତମ ଅନନ୍ୟ ଏବଂ ସୁନ୍ଦର ପର୍ବ। ଏହା ଏକ ତିନିଦିନିଆ ଉତ୍ସବ ଯାହା ନାରୀତ୍ୱ, ଉର୍ବରତା ଏବଂ ମା’ ପୃଥିବୀ (ଭୂଦେବୀ)ଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଏ। ଅନ୍ୟ ଅନେକ ପର୍ବ ଠାରୁ ଭିନ୍ନ, ରଜ ବିଶେଷ ଭାବେ ଝିଅ ଓ ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ଏବଂ ଏହା ଆନନ୍ଦ, ରଙ୍ଗ, ପାରମ୍ପରିକ ଖେଳ, ଗୀତ ଓ ସାମୂହିକ ବନ୍ଧନ ସହିତ ପାଳିତ ହୁଏ। ଏହି ପର୍ବ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରକୃତି ପ୍ରତି ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ଏବଂ ନାରୀତ୍ୱ ପ୍ରତି ପ୍ରଗତିଶୀଳ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ।
ରଜ ପର୍ବ କେବେ ପାଳିତ ହୁଏ?
ରଜ ପର୍ବ ଆଷାଢ଼ ମାସରେ (ଜୁନ୍-ଜୁଲାଇ) ବର୍ଷା ଆରମ୍ଭ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ତିନି ଦିନ ଧରି ପାଳିତ ହୁଏ। ଏହି ତିନି ଦିନ ହେଉଛି:
ପହିଲି ରଜ (ପ୍ରଥମ ଦିନ)
ରଜ ସଂକ୍ରାନ୍ତି (ମୁଖ୍ୟ ଦିନ / ମିଥୁନ ସଂକ୍ରାନ୍ତି)
ବସି ରଜ ବା ବସୁମତୀ ସ୍ନାନ (ତୃତୀୟ ଦିନ)
୨୦୨୬ ମସିହାରେ ମଧ୍ୟ ରଜ ପର୍ବ ଓଡ଼ିଆ ପଞ୍ଜିକା ଅନୁସାରେ ପାଳିତ ହେବ। ପର୍ବ ପୂର୍ବର ଦିନକୁ ସଜବଜା କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ଘର ସଫା କରାଯାଏ ଏବଂ ବିଶେଷ ଖାଦ୍ୟ ଆଗରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ।
ରଜ ପର୍ବର ମହତ୍ତ୍ୱ:
ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, ଏହି ତିନି ଦିନ ମା’ ପୃଥିବୀ (ଭୂଦେବୀ) ମହିଳାମାନଙ୍କ ପରି ଋତୁସ୍ରାବ ଅବସ୍ଥାରେ ରହନ୍ତି। ଏଣୁ ଏହି ସମୟରେ ସମସ୍ତ କୃଷି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବନ୍ଦ ରଖାଯାଏ। ଚାଷ, ଖୋଳା, କାଟିବା କିମ୍ବା ପୃଥିବୀକୁ କଷ୍ଟ ଦେଉଥିବା କୌଣସି କାମ କରାଯାଏ ନାହିଁ। ଏହା ମା’ ପୃଥିବୀକୁ ବର୍ଷା ଋତୁର କଠିନ ପରିଶ୍ରମ ପୂର୍ବରୁ ବିଶ୍ରାମ ଦେବାର ଏକ ଉପାୟ। ଏହି ପର୍ବ ନାରୀତ୍ୱର ଶକ୍ତି ଓ ମର୍ଯ୍ୟାଦାକୁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ସବ କରେ। ଏହି ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ କିଶୋରୀ ଝିଅମାନଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଏ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଭଲପାଇବା ଓ ସମ୍ମାନ ସହିତ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। ସେମାନେ ଘରୋଇ କାମରୁ ମୁକ୍ତ ରହନ୍ତି, ନୂଆ ଲୁଗା ପିନ୍ଧନ୍ତି ଏବଂ ଖେଳ ଓ ଡୋଳିରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ରଜ ପର୍ବ ଏହିପରି ପୃଥିବୀର ଉର୍ବରତା ସହିତ ନାରୀଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଯୋଡ଼ିଥାଏ।
ରଜ ପର୍ବ କିପରି ପାଳିତ ହୁଏ?
ଝିଅ ଓ ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ: ଝିଅ ଓ ମହିଳାମାନେ ଏହି ଉତ୍ସବର କେନ୍ଦ୍ର। ସେମାନେ ନୂଆ ଲୁଗା ପିନ୍ଧନ୍ତି, ପାଦରେ ଅଳତା ଲଗାନ୍ତି ଏବଂ ଫୁଲ ଓ ଗହଣାରେ ସଜ୍ଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ସେମାନେ ପୁଚି (ଗୋଟିଏ ଗୋଡ଼ରେ ଖେଳାଯିବା ପାରମ୍ପରିକ ଖେଳ), ତାସ ଓ ଅନ୍ୟ ଘରୋଇ ଖେଳ ଖେଳନ୍ତି। ବଡ଼ ଗଛରେ ବିଶେଷ ଡୋଳି ବନ୍ଦାଯାଏ ଏବଂ ଝିଅମାନେ ଲୋକଗୀତ ଗାଇ ଡୋଳି ଖେଳନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କୁ ସୁଆଦିଆ ଖାଦ୍ୟ ଦିଆଯାଏ ଏବଂ ଘରୋଇ କାମ କରିବାକୁ ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ। ପରିବେଶ ହାସ, ଗୀତ ଓ ସ୍ୱାଧୀନତାର ଆନନ୍ଦରେ ଭରି ରହେ।
ବିଶେଷ ଖାଦ୍ୟ:
ରଜର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ ହେଉଛି ପୋଡ଼ପିଠା (ଚାଉଳ, ଗୁଡ଼ ଓ ନଡ଼ିଆରେ ତିଆରି ଏକ ପିଠା)। ପୋଡ଼ପିଠାର ପ୍ରସ୍ତୁତି ପର୍ବର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଆକର୍ଷଣ। ଏଥିସହିତ ମଣ୍ଡା ପିଠା, ଚକୁଳି ଓ ବିଭିନ୍ନ ମିଠା ମଧ୍ୟ ଆଗରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ ଯାହାଫଳରେ ତିନି ଦିନ ରାନ୍ଧିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନ ରହେ। ପରିବାର ଏହି ଖାଦ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ପଡ଼ୋଶୀ ଓ ଆତ୍ମୀୟଙ୍କ ସହିତ ବାଣ୍ଟନ୍ତି।
ତୃତୀୟ ଦିନ (ବସୁମତୀ ସ୍ନାନ):
ଶେଷ ଦିନରେ ଲୋକେ ହଳଦୀ ପାଣି, ଫୁଲ ଓ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ ମା’ ପୃଥିବୀକୁ ସ୍ନାନ କରାନ୍ତି। ପାରମ୍ପରିକ ଶିଳାପୁଆ (ଯାହା ପୃଥିବୀର ପ୍ରତୀକ)କୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭାବେ ସ୍ନାନ କରାଯାଏ। ଏହା ପର୍ବର ସମାପ୍ତି ଏବଂ ପୃଥିବୀର ପରିଶୋଧନକୁ ସୂଚିତ କରେ, ଯାହା ଆସନ୍ତା କୃଷି ଋତୁ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ।
ସାଂସ୍କୃତିକ ମହତ୍ତ୍ୱ:
ରଜ ପର୍ବ ପରିବେଶ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ଏବଂ ନାରୀତ୍ୱର ଉତ୍ସବକୁ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ମିଶାଇଥାଏ। ଏହା ଆମକୁ ପ୍ରକୃତିକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ବିଶ୍ରାମ ଦେବାକୁ ଶିଖାଏ, ସେହିପରି ସମାଜରେ ମହିଳାଙ୍କ ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ଉଜାଗର କରେ। ପର୍ବ ହାସ, ଗୀତ ଓ ସାମୂହିକ ବନ୍ଧନରେ ଭରପୂର। ଗାଁରେ ବଡ଼ ଗଛରେ ଡୋଳି ବନ୍ଦାଯାଏ ଏବଂ ଝିଅମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ଖେଳନ୍ତି ଓ ଗାଆନ୍ତି। ସହରରେ ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ, ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଓ ରଜ ମେଳା ଆୟୋଜିତ ହୁଏ।
କିଛି ଆକର୍ଷଣୀୟ ତଥ୍ୟ
ରଜ ସମୟରେ ଅନେକ ଲୋକ ମା’ ପୃଥିବୀଙ୍କ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ସ୍ୱରୂପ ଖାଲି ଗୋଡ଼ରେ ଚାଲିବାକୁ ଏଡ଼ାନ୍ତି।
ଏହି ପର୍ବ ମୁଖ୍ୟତଃ ଉପକୂଳ ଓ ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାରେ ବହୁତ ଉତ୍ସାହର ସହିତ ପାଳିତ ହୁଏ।
ସହର ଓ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ବିଭିନ୍ନ ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ, ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଓ ରଜ ମେଳା ଆୟୋଜିତ ହୁଏ।
ତିନି ଦିନ ପାଇଁ କୃଷି କାର୍ଯ୍ୟର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବନ୍ଦ ପୃଥିବୀ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ଓ ପରିବେଶ ଜ୍ଞାନର ଏକ ଅନନ୍ୟ ପ୍ରକାଶ।
ପୋଡ଼ପିଠା ଏହି ପର୍ବର ମୁଖ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ଏହା ବିନା ରଜ ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ବିବେଚିତ।
ରଜ ପର୍ବ କେବଳ ଏକ ପର୍ବ ନୁହେଁ — ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରକୃତି ସହିତ ଗଭୀର ସମ୍ପର୍କ ଏବଂ ନାରୀଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରଗତିଶୀଳ ସମ୍ମାନର ଏକ ସୁନ୍ଦର ପ୍ରକାଶ। ଏହା ଆମକୁ ମନେ ପକାଏ ଯେ ପୃଥିବୀ ଏବଂ ମହିଳା ଉଭୟ ବିଶ୍ରାମ, ସମ୍ମାନ ଓ ଉତ୍ସବର ଅଧିକାରୀ। ଏହି ଅନନ୍ୟ ନୀତି, ଖେଳ ଓ ଖାଦ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ପର୍ବ ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରମ୍ପରାକୁ ଜୀବିତ ରଖିଛି।
ଜୟ ଜଗନ୍ନାଥ!
Reach us for calendar details or feedback.
© 2026 Jagakaliapanjika.com. All rights reserved.
Subscribe for new updates