Manabasa Gurubar (ମାଣବସା ଗୁରୁବାର)
The Sacred Thursday of Goddess Lakshmi (ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପବିତ୍ର ଗୁରୁବାର)
FESTIVALS
English Version
Manabasa Gurubar – The Sacred Thursday of Goddess Lakshmi
Manabasa Gurubar is one of the most popular and widely observed festivals in Odisha, dedicated to Goddess Lakshmi, the goddess of wealth and prosperity. It is celebrated with deep devotion by women in almost every Odia household, especially during the month of Margasira.
When is Manabasa Gurubar celebrated?
Manabasa Gurubar is observed on every Thursday (Gurubar) in the Odia month of Margasira (November–December). The last Thursday of Margasira is considered the most important. In 2026, this sacred festival will be celebrated according to the traditional Odia Panjika.
Significance of Manabasa Gurubar: The festival is based on the famous Odia mythological story of Goddess Lakshmi and the Chandala woman (or the story of Shriya Chandaluni). According to the legend, Goddess Lakshmi visited the house of a poor but devoted woman, which angered Lord Jagannath and Lord Balabhadra. As a result, Goddess Lakshmi left the temple, and poverty struck. Later, she returned after teaching the importance of devotion and equality.
This story teaches that Goddess Lakshmi loves cleanliness, devotion, and pure heart more than wealth or caste. The festival is observed to invite Goddess Lakshmi into the home and seek her blessings for prosperity and happiness.
Rituals and Traditions
Women wake up early and thoroughly clean the house.
The house, especially the entrance and puja area, is decorated with jhoti (traditional white rice paste designs) and flowers.
A special seat (asana) is prepared for Goddess Lakshmi.
Women observe a fast (some take only fruits or light food).
The Manabasa story (Lakshmi Purana) is read or recited with great devotion.
Special offerings like khiri, pitha, fruits, coconut, and other items are prepared and offered to the Goddess.
In the evening, lamps are lit, and prayers are offered to welcome Goddess Lakshmi.
Spiritual Importance Manabasa Gurubar is a festival of purity, devotion, and equality. It reminds people that true wealth lies in a clean home, pure mind, and sincere devotion. Women pray for the prosperity and well-being of their family, and the festival strengthens faith in Goddess Lakshmi.
How People Celebrate in Odisha Almost every Odia household, especially in rural and traditional families, observes this festival with great sincerity. Women gather, recite the Lakshmi Purana, sing bhajans, and perform the rituals together. The atmosphere is filled with devotion and the fragrance of incense and flowers.
Interesting Facts
The story of Manabasa Gurubar (Lakshmi Purana written by Balarama Dasa) is one of the most popular religious texts in Odisha.
Cleanliness is given extreme importance on this day because Goddess Lakshmi is believed to enter only clean homes.
The festival continues for all Thursdays of Margasira month.
It is mainly observed by women, but the entire family participates in the celebrations.
Manabasa Gurubar is a beautiful festival that combines devotion, storytelling, and the hope for prosperity. It keeps alive one of the most beloved traditions of Odia culture.
Jai Maa Lakshmi!
Odia Version
ମାଣବସା ଗୁରୁବାର – ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପବିତ୍ର ଗୁରୁବାର
ମାଣବସା ଗୁରୁବାର ଓଡ଼ିଶାର ଅନ୍ୟତମ ଲୋକପ୍ରିୟ ଓ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ପାଳିତ ପର୍ବ, ଯାହା ଧନ ଓ ସମୃଦ୍ଧିର ଦେବୀ ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ। ଏହା ମାର୍ଗଶିର ମାସରେ ପ୍ରାୟ ପ୍ରତି ଓଡ଼ିଆ ଘରେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗଭୀର ଭକ୍ତି ସହିତ ପାଳିତ ହୁଏ।
ମାଣବସା ଗୁରୁବାର କେବେ ପାଳିତ ହୁଏ? ମାଣବସା ଗୁରୁବାର ମାର୍ଗଶିର ମାସର (ନଭେମ୍ବର–ଡିସେମ୍ବର) ପ୍ରତି ଗୁରୁବାର ଦିନ ପାଳିତ ହୁଏ। ମାର୍ଗଶିର ମାସର ଶେଷ ଗୁରୁବାରକୁ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ୨୦୨୬ ମସିହାରେ ଏହି ପବିତ୍ର ପର୍ବ ଓଡ଼ିଆ ପଞ୍ଜିକା ଅନୁସାରେ ପାଳିତ ହେବ।
ମାଣବସା ଗୁରୁବାରର ମହତ୍ତ୍ୱ ଏହି ପର୍ବ ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଶ୍ରିୟା ଚଣ୍ଡାଳୁଣୀର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓଡ଼ିଆ କାହାଣୀ ଉପରେ ଆଧାରିତ। କାହାଣୀ ଅନୁସାରେ, ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଜଣେ ଗରିବ କିନ୍ତୁ ଭକ୍ତିମତୀ ମହିଳାଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇଥିଲେ, ଯାହାକୁ ନେଇ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ଓ ବଳଭଦ୍ର କ୍ରୋଧିତ ହୋଇଥିଲେ। ଫଳରେ ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମନ୍ଦିର ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯାଇଥିଲେ ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଆସିଥିଲା। ପରେ ଭକ୍ତି ଓ ସମାନତାର ମହତ୍ତ୍ୱ ଶିଖାଇ ସେ ଫେରିଆସିଥିଲେ।
ଏହି କାହାଣୀ ଶିଖାଏ ଯେ ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଧନ କିମ୍ବା ଜାତି ଅପେକ୍ଷା ପରିଷ୍କାରତା, ଭକ୍ତି ଓ ପବିତ୍ର ହୃଦୟକୁ ଅଧିକ ଭଲ ପାଆନ୍ତି। ଏହି ପର୍ବ ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଘରକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସୁଖର ଆଶୀର୍ବାଦ ମାଗିବା ପାଇଁ ପାଳିତ ହୁଏ।
ନୀତି ଓ ପରମ୍ପରା
ମହିଳାମାନେ ସକାଳୁ ଉଠି ଘରକୁ ଭଲ ଭାବେ ସଫା କରନ୍ତି।
ଘର, ବିଶେଷକରି ପ୍ରବେଶ ପଥ ଓ ପୂଜା ସ୍ଥଳୀକୁ ଝୋଟି (ଚାଉଳ ପିଠାରେ ତିଆରି ପାରମ୍ପରିକ ଚିତ୍ର) ଓ ଫୁଲରେ ସଜାଯାଏ।
ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶେଷ ଆସନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ।
ମହିଳାମାନେ ଉପବାସ କରନ୍ତି (କେତେକ କେବଳ ଫଳ ବା ହାଲୁକା ଖାଦ୍ୟ ନିଅନ୍ତି)।
ମାଣବସା କାହାଣୀ (ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୁରାଣ) ଭକ୍ତିର ସହିତ ପଢ଼ାଯାଏ ବା ଶୁଣାଯାଏ।
ଖିରି, ପିଠା, ଫଳ, ନଡ଼ିଆ ଓ ଅନ୍ୟ ଭୋଗ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ମା’ଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ।
ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଦୀପ ଜଳାଯାଏ ଏବଂ ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ।
ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ମାଣବସା ଗୁରୁବାର ହେଉଛି ପବିତ୍ରତା, ଭକ୍ତି ଓ ସମାନତାର ପର୍ବ। ଏହା ମନେ ପକାଏ ଯେ ପ୍ରକୃତ ସମୃଦ୍ଧି ରହିଛି ସଫା ଘର, ପବିତ୍ର ମନ ଓ ଆନ୍ତରିକ ଭକ୍ତିରେ। ମହିଳାମାନେ ନିଜ ପରିବାରର ସମୃଦ୍ଧି ଓ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି।
ଓଡ଼ିଶାରେ ଲୋକେ କିପରି ପାଳନ କରନ୍ତି ପ୍ରାୟ ପ୍ରତି ଓଡ଼ିଆ ଘରେ, ବିଶେଷକରି ଗାଁ ଓ ପାରମ୍ପରିକ ପରିବାରରେ ଏହି ପର୍ବ ବହୁତ ଆନ୍ତରିକତାର ସହିତ ପାଳିତ ହୁଏ। ମହିଳାମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୁରାଣ ପଢ଼ନ୍ତି, ଭଜନ ଗାଆନ୍ତି ଓ ନୀତି କରନ୍ତି। ସବୁଆଡ଼େ ଭକ୍ତି ଓ ଧୂପ-ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧରେ ପରିବେଶ ଭରିଯାଏ।
କିଛି ଆକର୍ଷଣୀୟ ତଥ୍ୟ
ମାଣବସା ଗୁରୁବାରର କାହାଣୀ (ବଳରାମ ଦାସଙ୍କ ଲିଖିତ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୁରାଣ) ଓଡ଼ିଶାର ସବୁଠାରୁ ଲୋକପ୍ରିୟ ଧାର୍ମିକ ଗ୍ରନ୍ଥ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ।
ଏହି ଦିନ ପରିଷ୍କାରତାକୁ ସବୁଠାରୁ ବେଶି ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଏ, କାରଣ ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀ କେବଳ ସଫା ଘରକୁ ଆସନ୍ତି ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ।
ଏହି ପର୍ବ ମାର୍ଗଶିର ମାସର ସମସ୍ତ ଗୁରୁବାରରେ ଚାଲେ।
ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ମହିଳାମାନେ ପାଳନ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସାରା ପରିବାର ଏଥିରେ ଭାଗ ନିଅନ୍ତି।
ମାଣବସା ଗୁରୁବାର ଭକ୍ତି, କାହାଣୀ ଓ ସମୃଦ୍ଧିର ଆଶାର ଏକ ସୁନ୍ଦର ପର୍ବ। ଏହା ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତିର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରିୟ ପରମ୍ପରାକୁ ଜୀବନ୍ତ ରଖେ। ଜୟ ଜଗନ୍ନାଥ! ଜୟ ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀ!
Reach us for calendar details or feedback.
© 2026 Jagakaliapanjika.com. All rights reserved.
Subscribe for new updates