Makar Sankranti (ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି)
The Festival of Harvest and New Beginnings
FESTIVALS
Bishwanath
English Version
Makar Sankranti – The Festival of Harvest and New Beginnings
Makar Sankranti is one of the most important and widely celebrated festivals in Odisha and across India. It marks the transition of the Sun into the zodiac sign of Makara (Capricorn) and the beginning of the auspicious Uttarayana period. In Odisha, this festival is celebrated with great devotion, traditional rituals, and cultural joy. It is a time when families come together, nature is worshipped, and the new harvest is gratefully offered to the divine.
When is Makar Sankranti celebrated?
Makar Sankranti usually falls on 14th or 15th January every year because it follows the solar calendar. In 2026, the festival will be observed on 14 January according to the Odia Panjika, bringing families and communities together in celebration. Unlike most Hindu festivals that shift according to the lunar calendar, the date of Makar Sankranti remains almost fixed, making it easy for people to plan their celebrations year after year.
Significance of Makar Sankranti:
This festival signifies the end of the winter solstice and the beginning of longer days. From this day onwards, the Sun starts its northward journey (Uttarayana), which is considered highly auspicious in Hindu tradition. It is regarded as a powerful time for new beginnings, spiritual practices, and thanksgiving for the harvest. In Odisha, Makar Sankranti is closely associated with the worship of the Sun God (Surya) and the celebration of the agricultural cycle. Farmers express gratitude for the newly harvested crops, and people pray for prosperity, good health, and positive energy throughout the coming year.
Rituals and Traditions in Odisha The day begins early with several meaningful rituals:
People wake up before sunrise and take a holy bath in rivers, ponds, or at home. Many believe that a bath on this day purifies the body and mind.
Special puja is offered to Lord Surya and other deities. Devotees face the rising sun and offer water (Arghya) while chanting prayers.
One of the most distinctive traditions of Odisha is the preparation of Makara Chaula – a sacred mixture made of newly harvested rice, milk, jaggery, coconut, banana, and sugarcane. This offering is first presented to the gods and then shared as prasad.
Many people visit temples, especially the famous Konark Sun Temple, to offer prayers to the Sun God. The architectural beauty of Konark, designed as a giant chariot of the Sun, makes the visit even more special on this day.
Flying kites is a popular and joyful activity, especially among children and youth. The colourful kites filling the sky add a festive and playful atmosphere.
In several regions, people also perform charity (Daan) by distributing food, clothes, or money to the poor and needy, believing that good deeds performed on this day bring lasting blessings.
Makara Chaula – The Special Offering One of the most unique aspects of Makar Sankranti in Odisha is the preparation of Makara Chaula. This sacred mixture of newly harvested rice, milk, jaggery, coconut, banana, and sugarcane is offered to the gods with deep devotion. After the offering, it is distributed as prasad among family members and neighbours. Makara Chaula symbolises gratitude for the harvest and the sweetness of life. The use of fresh produce from the fields connects the festival directly to the agricultural cycle and the blessings of nature.
Spiritual Importance:
Makar Sankranti is believed to be a powerful time for spiritual progress. Taking a holy dip, offering prayers to the Sun, and performing good deeds on this day are said to bring purity, prosperity, and positive energy for the entire year. The beginning of Uttarayana is considered favourable for starting new ventures, performing religious ceremonies, and making spiritual resolutions. Many devotees feel that the light and warmth of the Sun on this day remove darkness from both the outer world and the inner self.
How People Celebrate:
Homes are thoroughly cleaned and decorated with rangoli, flowers, and lamps. Families come together to prepare traditional dishes and share Makara Chaula. In villages and cities, community gatherings, kite-flying competitions, and cultural programmes add to the festive spirit. The festival creates an atmosphere of joy, gratitude, and togetherness. Children look forward to flying kites, while elders remember the importance of thanking nature for its gifts. Even people living outside Odisha continue the tradition by preparing Makara Chaula and offering prayers at home or in local temples.
Interesting Facts
Makar Sankranti is one of the few Hindu festivals that follows the solar calendar, which is why the date remains almost fixed every year (usually 14 or 15 January).
In Odisha, the festival is deeply connected with the agricultural cycle and the worship of nature. The offering of newly harvested rice is a direct expression of this connection.
The famous Magha Saptami at Chandrabhaga (near Konark) is also closely linked with this period. Devotees take a holy dip in the sea and offer prayers to the Sun God.
The festival marks the official beginning of the auspicious Uttarayana period, during which many important religious and social activities are preferred.
Across India the same day is celebrated under different names (Pongal in Tamil Nadu, Lohri in Punjab, Magh Bihu in Assam), but in Odisha the preparation of Makara Chaula and the special focus on Surya worship give it a distinct regional character.
Makar Sankranti is not just a festival of the harvest — it is a celebration of light, hope, and new beginnings. It reminds us to be grateful for nature’s blessings and to move forward with positivity and faith. Through simple yet meaningful rituals, the people of Odisha keep alive a tradition that connects the sun, the soil, and the human spirit.
Jai Jagannath!
Odia Version
ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି – ଫସଲ ଓ ନୂତନ ଆରମ୍ଭର ପର୍ବ
ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଓଡ଼ିଶା ତଥା ସମଗ୍ର ଭାରତରେ ପାଳିତ ହେଉଥିବା ଅନ୍ୟତମ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବ। ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ମକର ରାଶିରେ ପ୍ରବେଶ ଏବଂ ଉତ୍ତରାୟଣର ଶୁଭ ଆରମ୍ଭକୁ ସୂଚିତ କରେ। ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହି ପର୍ବ ଭକ୍ତି, ପାରମ୍ପରିକ ନୀତି ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ଆନନ୍ଦର ସହିତ ପାଳିତ ହୁଏ। ଏହା ଏକ ଏପରି ସମୟ ଯେଉଁଥିରେ ପରିବାର ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି, ପ୍ରକୃତିକୁ ପୂଜା କରାଯାଏ ଏବଂ ନୂଆ ଫସଲକୁ ଭଗବାନଙ୍କୁ କୃତଜ୍ଞତା ସହିତ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ।
ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି କେବେ ପାଳିତ ହୁଏ?
ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରତିବର୍ଷ ୧୪ କିମ୍ବା ୧୫ ଜାନୁଆରୀରେ ପଡ଼େ କାରଣ ଏହା ସୌର କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର୍ ଅନୁସରଣ କରେ। ୨୦୨୬ ମସିହାରେ ଏହି ପର୍ବ ୧୪ ଜାନୁଆରୀରେ ଓଡ଼ିଆ ପଞ୍ଜିକା ଅନୁସାରେ ପାଳିତ ହେବ ଏବଂ ପରିବାର ଓ ସମାଜକୁ ଏକତ୍ରିତ କରିବ। ଅଧିକାଂଶ ହିନ୍ଦୁ ପର୍ବ ଚନ୍ଦ୍ର କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର୍ ଅନୁସାରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହେଉଥିବା ବେଳେ ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିର ତାରିଖ ପ୍ରାୟ ସ୍ଥିର ରହେ, ଯାହା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ସବ ଯୋଜନା କରିବାକୁ ସହଜ କରେ।
ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିର ମହତ୍ତ୍ୱ:
ଏହି ପର୍ବ ଶୀତଋତୁର ଶେଷ ଏବଂ ବଡ଼ ଦିନଗୁଡ଼ିକର ଆରମ୍ଭକୁ ସୂଚିତ କରେ। ଏହି ଦିନଠାରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉତ୍ତରାୟଣ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି, ଯାହା ହିନ୍ଦୁ ପରମ୍ପରାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭ ବୋଲି ବିବେଚିତ। ଏହାକୁ ନୂତନ ଆରମ୍ଭ, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସାଧନା ଏବଂ ଫସଲ ପାଇଁ କୃତଜ୍ଞତା ଜଣାଇବାର ଶୁଭ ସମୟ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବଙ୍କ ପୂଜା ଏବଂ କୃଷି ଚକ୍ରର ଉତ୍ସବ ସହିତ ଘନିଷ୍ଠ ଭାବେ ଜଡ଼ିତ। କୃଷକମାନେ ନୂଆ ଫସଲ ପାଇଁ କୃତଜ୍ଞତା ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି ଏବଂ ଲୋକେ ସମୃଦ୍ଧି, ସୁସ୍ଥତା ଓ ସକାରାତ୍ମକ ଶକ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି।
ଓଡ଼ିଶାରେ ପାଳିତ ନୀତି ଓ ପରମ୍ପରା ଏହି ଦିନ ସକାଳୁ ବିଭିନ୍ନ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ନୀତି ଆରମ୍ଭ ହୁଏ:
ଲୋକେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ପୂର୍ବରୁ ଉଠି ନଦୀ, ପୋଖରୀ କିମ୍ବା ଘରେ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ କରନ୍ତି। ଏହି ଦିନ ସ୍ନାନ କଲେ ଶରୀର ଓ ମନ ପବିତ୍ର ହୁଏ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ।
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ବିଶେଷ ପୂଜା ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ଭକ୍ତମାନେ ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି।
ଓଡ଼ିଶାର ସବୁଠାରୁ ବିଶେଷ ପରମ୍ପରା ହେଉଛି ମକର ଚାଉଳର ପ୍ରସ୍ତୁତି – ନୂଆ ଫସଲର ଚାଉଳ, କ୍ଷୀର, ଗୁଡ଼, ନଡ଼ିଆ, କଦଳୀ ଓ ଆଖୁରେ ତିଆରି ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ଭୋଗ। ଏହା ପ୍ରଥମେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ ଏବଂ ପରେ ପ୍ରସାଦ ଭାବେ ବଣ୍ଟାଯାଏ।
ଅନେକ ଲୋକ ମନ୍ଦିର ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ବିଶେଷକରି କୋଣାର୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ରଥ ଆକୃତିର ଏହି ମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଏହି ଦିନ ଆହୁରି ବିଶେଷ ହୋଇଥାଏ।
ପତଙ୍ଗ ଉଡ଼ାଇବା ଏକ ଲୋକପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ, ବିଶେଷକରି ପିଲା ଓ ଯୁବକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ। ଆକାଶରେ ରଙ୍ଗୀନ ପତଙ୍ଗ ଉଡ଼ିବା ପର୍ବର ଆନନ୍ଦକୁ ବଢ଼ାଇଥାଏ।
କେତେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦାନ ଓ ଗରିବଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେବାର ପରମ୍ପରା ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ଏହି ଦିନ ସତ୍କର୍ମ କଲେ ସ୍ଥାୟୀ ଆଶୀର୍ବାଦ ମିଳେ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ।
ମକର ଚାଉଳ – ବିଶେଷ ଭୋଗ ଓଡ଼ିଶାରେ ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିର ସବୁଠାରୁ ବିଶେଷ ଦିଗ ହେଉଛି ମକର ଚାଉଳର ପ୍ରସ୍ତୁତି। ଏହି ପବିତ୍ର ମିଶ୍ରଣ ନୂଆ ଫସଲର ଚାଉଳ, କ୍ଷୀର, ଗୁଡ଼, ନଡ଼ିଆ, କଦଳୀ ଓ ଆଖୁରେ ତିଆରି ହୁଏ ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ପରେ ଏହା ପରିବାର ଓ ପଡ଼ୋଶୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସାଦ ଭାବେ ବଣ୍ଟାଯାଏ। ମକର ଚାଉଳ ଫସଲ ପାଇଁ କୃତଜ୍ଞତା ଏବଂ ଜୀବନର ମିଠାପକୁ ସୂଚିତ କରେ। କ୍ଷେତରୁ ଆସିଥିବା ତାଜା ଉତ୍ପାଦ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଦ୍ୱାରା ପର୍ବ ସିଧାସଳଖ କୃଷି ଚକ୍ର ଓ ପ୍ରକୃତିର ଆଶୀର୍ବାଦ ସହିତ ଯୋଡ଼ି ହୋଇଥାଏ।
ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ୱ:
ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିକୁ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉନ୍ନତିର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସମୟ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ। ଏହି ଦିନ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା ଏବଂ ସତ୍କର୍ମ କଲେ ସାରା ବର୍ଷ ପାଇଁ ପବିତ୍ରତା, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସକାରାତ୍ମକ ଶକ୍ତି ମିଳେ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ। ଉତ୍ତରାୟଣର ଆରମ୍ଭ ନୂତନ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିବା, ଧାର୍ମିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସଙ୍କଳ୍ପ ନେବା ପାଇଁ ଅନୁକୂଳ ବୋଲି ବିବେଚିତ। ଅନେକ ଭକ୍ତ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ଯେ ଏହି ଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଆଲୋକ ଓ ଉଷ୍ମତା ବାହ୍ୟ ଜଗତ ତଥା ଅନ୍ତରର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରେ।
ଲୋକେ କିପରି ପାଳନ କରନ୍ତି:
ଘରସବୁ ଭଲ ଭାବେ ସଫା ଓ ରଙ୍ଗୋଲି, ଫୁଲ ଓ ଦୀପ ଦ୍ୱାରା ସଜାଯାଏ। ପରିବାର ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ପାରମ୍ପରିକ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି ଏବଂ ମକର ଚାଉଳ ବାଣ୍ଟନ୍ତି। ଗାଁ ଓ ସହରରେ ସାମୂହିକ ମିଲନ, ପତଙ୍ଗ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପର୍ବର ଆନନ୍ଦକୁ ବଢ଼ାଇଥାଏ। ପିଲାମାନେ ପତଙ୍ଗ ଉଡ଼ାଇବାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି, ବୟସ୍କମାନେ ପ୍ରକୃତିର ଉପହାର ପାଇଁ କୃତଜ୍ଞତା ମନେ ରଖନ୍ତି। ଓଡ଼ିଶା ବାହାରେ ରହୁଥିବା ଲୋକେ ମଧ୍ୟ ଘରେ ମକର ଚାଉଳ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ଏବଂ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି ପରମ୍ପରାକୁ ଜାରି ରଖନ୍ତି।
କିଛି ଆକର୍ଷଣୀୟ ତଥ୍ୟ
ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି ହେଉଛି ସେହି କିଛି ହିନ୍ଦୁ ପର୍ବ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଯାହା ସୌର କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର୍ ଅନୁସରଣ କରେ, ଏଣୁ ଏହାର ତାରିଖ ପ୍ରାୟ ସ୍ଥିର ରହେ (ସାଧାରଣତଃ ୧୪ ବା ୧୫ ଜାନୁଆରୀ)।
ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହି ପର୍ବ କୃଷି ଚକ୍ର ଓ ପ୍ରକୃତି ପୂଜା ସହିତ ଗଭୀର ଭାବେ ଜଡ଼ିତ। ନୂଆ ଫସଲର ଚାଉଳ ଅର୍ପଣ କରିବା ଏହି ସମ୍ପର୍କର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ପ୍ରକାଶ।
କୋଣାର୍କ ନିକଟସ୍ଥ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ମାଘ ସପ୍ତମୀ ମଧ୍ୟ ଏହି ସମୟ ସହିତ ଜଡ଼ିତ। ଭକ୍ତମାନେ ସମୁଦ୍ରରେ ସ୍ନାନ କରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି।
ଏହି ପର୍ବ ଉତ୍ତରାୟଣର ଶୁଭ ଅବଧିର ସରକାରୀ ଆରମ୍ଭକୁ ସୂଚିତ କରେ, ଯେଉଁଥିରେ ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଧାର୍ମିକ ଓ ସାମାଜିକ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ।
ସମଗ୍ର ଭାରତରେ ଏହି ଦିନ ବିଭିନ୍ନ ନାମରେ ପାଳିତ ହୁଏ (ତାମିଲନାଡୁରେ ପୋଙ୍ଗଲ, ପଞ୍ଜାବରେ ଲୋହରୀ, ଅସମରେ ମାଘ ବିହୁ), କିନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଶାରେ ମକର ଚାଉଳ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂଜାର ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ଏହାକୁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଆଞ୍ଚଳିକ ଚରିତ୍ର ଦେଇଥାଏ।
ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି କେବଳ ଫସଲର ପର୍ବ ନୁହେଁ — ଏହା ଆଲୋକ, ଆଶା ଓ ନୂତନ ଆରମ୍ଭର ଉତ୍ସବ। ଏହା ଆମକୁ ପ୍ରକୃତିର ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଁ କୃତଜ୍ଞ ରହିବା ଏବଂ ସକାରାତ୍ମକ ଭାବେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାକୁ ମନେ ପକାଏ। ସରଳ କିନ୍ତୁ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ନୀତି ମାଧ୍ୟମରେ ଓଡ଼ିଆ ଜନତା ଏକ ଏପରି ପରମ୍ପରାକୁ ଜୀବିତ ରଖନ୍ତି ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟ, ମାଟି ଓ ମାନବ ଆତ୍ମାକୁ ଏକତ୍ର ଯୋଡ଼ି ରଖେ।
ଜୟ ଜଗନ୍ନାଥ!
Reach us for calendar details or feedback.
© 2026 Jagakaliapanjika.com. All rights reserved.
Subscribe for new updates