Maha Shivaratri (ମହା ଶିବରାତ୍ରି)
The Great Night of Lord Shiva (ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ମହାନ ରାତ୍ରି)
FESTIVALS
Bishwanath
English Version
Maha Shivaratri – The Great Night of Lord Shiva
Maha Shivaratri is one of the most sacred and widely celebrated festivals dedicated to Lord Shiva. In Odisha, this festival is observed with deep devotion, fasting, and night-long worship at Shiva temples across the state.
When is Maha Shivaratri celebrated?
Maha Shivaratri falls on the 14th day of the dark fortnight (Krishna Paksha Chaturdashi) in the Odia month of Phalguna (February–March). In 2026, this auspicious night will be celebrated according to the traditional Odia Panjika with great reverence.
Significance of Maha Shivaratri: Maha Shivaratri is believed to be the night when Lord Shiva performed the Tandava, the cosmic dance of creation, preservation, and destruction. According to another popular belief, it is the night when Lord Shiva and Goddess Parvati were married. Devotees observe this day to seek the blessings of Lord Shiva for strength, wisdom, and liberation from sins.
It is said that sincere worship and fasting on Maha Shivaratri please Lord Shiva immensely and help devotees overcome darkness and ignorance.
Rituals and Traditions in Odisha
Devotees wake up early and take a holy bath.
Many people observe a strict fast (upabaasa), some without even drinking water (Nirjala).
Special puja is performed in Shiva temples with offerings of Bel leaves (Bel Patra), flowers, fruits, milk, honey, and Ganga water.
The Shiva Lingam is bathed in a ritual called Abhisheka with water, milk, curd, honey, and ghee.
Devotees stay awake throughout the night (Jagaran) and sing bhajans and chant “Om Namah Shivaya”.
In many temples, special cultural programs and night-long prayers are organised.
Major Shiva Temples in Odisha: On Maha Shivaratri, large numbers of devotees visit famous Shiva temples such as:
Lingaraj Temple, Bhubaneswar
Dhabaleswar Temple, Cuttack
Mukteshwar, Rajarani, and other temples in Bhubaneswar
Gupteswar Temple in Koraput
Harishankar and Nrusinghanath temples in western Odisha
Spiritual Importance: Maha Shivaratri is considered a powerful night for spiritual growth. Staying awake, chanting mantras, and offering Bel leaves are believed to purify the mind and bring the devotee closer to Lord Shiva. It is a night of introspection, devotion, and divine connection.
How People Celebrate: Temples are beautifully decorated. Devotees offer special bhog and perform puja in groups. Many people visit multiple Shiva temples during the day. The atmosphere is filled with the chanting of mantras, ringing of bells, and the fragrance of incense.
Interesting Facts
Offering Bel leaves to Lord Shiva on this day is considered highly auspicious.
It is believed that even a small act of devotion on Maha Shivaratri brings great spiritual merit.
In Odisha, both men and women observe the fast with equal devotion.
The night of Shivaratri is regarded as one of the most powerful times for meditation and prayer.
Maha Shivaratri is a festival of deep devotion and inner awakening. It reminds devotees of the power of faith and the grace of Lord Shiva, who is both the destroyer of evil and the giver of liberation.
Om Namah Shivaya!
Odia Version
ମହା ଶିବରାତ୍ରି – ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ମହାନ ରାତ୍ରି
ମହା ଶିବରାତ୍ରି ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ଅନ୍ୟତମ ପବିତ୍ର ଏବଂ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ପାଳିତ ପର୍ବ। ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହି ପର୍ବ ଗଭୀର ଭକ୍ତି, ଉପବାସ ଏବଂ ରାତ୍ରିତିକ ଜାଗ୍ରତ ପୂଜା ସହିତ ପାଳିତ ହୁଏ।
ମହା ଶିବରାତ୍ରି କେବେ ପାଳିତ ହୁଏ?
ମହା ଶିବରାତ୍ରି ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ (ଫେବୃଆରୀ–ମାର୍ଚ୍ଚ) ପଡ଼େ। ୨୦୨୬ ମସିହାରେ ଏହି ପବିତ୍ର ରାତ୍ରି ଓଡ଼ିଆ ପଞ୍ଜିକା ଅନୁସାରେ ପାଳିତ ହେବ।
ମହା ଶିବରାତ୍ରିର ମହତ୍ତ୍ୱ: ମହା ଶିବରାତ୍ରିକୁ ସେହି ରାତ୍ରି ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେଉଁଦିନ ଭଗବାନ ଶିବ ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟ କରିଥିଲେ — ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ସଂହାରର ଦିବ୍ୟ ନୃତ୍ୟ। ଅନ୍ୟ ଏକ ଲୋକପ୍ରିୟ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, ଏହି ରାତ୍ରିରେ ଭଗବାନ ଶିବ ଓ ମା’ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ବିବାହ ହୋଇଥିଲା। ଭକ୍ତମାନେ ଶକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ଏହି ଦିନ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି।
ଏହି ଦିନ ଆନ୍ତରିକ ପୂଜା ଓ ଉପବାସ କଲେ ଭଗବାନ ଶିବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଭକ୍ତମାନେ ଅନ୍ଧକାର ଓ ଅଜ୍ଞାନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ।
ଓଡ଼ିଶାରେ ନୀତି ଓ ପରମ୍ପରା
ଭକ୍ତମାନେ ସକାଳୁ ଉଠି ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ କରନ୍ତି।
ଅନେକ ଲୋକ କଠୋର ଉପବାସ କରନ୍ତି, କେତେକ ନିର୍ଜଳ ଉପବାସ ମଧ୍ୟ କରନ୍ତି।
ଶିବ ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କରେ ବେଲ ପତ୍ର, ଫୁଲ, ଫଳ, କ୍ଷୀର, ମହୁ ଓ ଗଙ୍ଗାଜଳ ଅର୍ପଣ କରି ବିଶେଷ ପୂଜା କରାଯାଏ।
ଶିବଲିଙ୍ଗଙ୍କୁ ଜଳ, କ୍ଷୀର, ଦହି, ମହୁ ଓ ଘିଅରେ ଅଭିଷେକ କରାଯାଏ।
ଭକ୍ତମାନେ ସାରା ରାତି ଜାଗ୍ରତ ରୁହନ୍ତି (ଜାଗରଣ) ଏବଂ ଭଜନ ଗାଆନ୍ତି ଓ “ଓଁ ନମଃ ଶିବାୟ” ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରନ୍ତି।
ଅନେକ ମନ୍ଦିରରେ ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଓ ରାତ୍ରିତିକ ପ୍ରାର୍ଥନା ଆୟୋଜିତ ହୁଏ।
ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରମୁଖ ଶିବ ମନ୍ଦିର: ମହା ଶିବରାତ୍ରିରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ଭକ୍ତ ଏହି ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଯାଆନ୍ତି:
ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିର, ଭୁବନେଶ୍ୱର
ଧାବଳେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର, କଟକ
ଭୁବନେଶ୍ୱରର ମୁକ୍ତେଶ୍ୱର, ରାଜାରାଣୀ ଆଦି ମନ୍ଦିର
ଗୁପ୍ତେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର, କୋରାପୁଟ
ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ହରିଶଙ୍କର ଓ ନୃସିଂହନାଥ ମନ୍ଦିର
ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ୱ: ମହା ଶିବରାତ୍ରିକୁ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉନ୍ନତିର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାତ୍ରି ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଜାଗ୍ରତ ରହିବା, ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଓ ବେଲ ପତ୍ର ଅର୍ପଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମନ ପବିତ୍ର ହୁଏ ଏବଂ ଭକ୍ତ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ନିକଟତର ହୁଅନ୍ତି ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ।
ଲୋକେ କିପରି ପାଳନ କରନ୍ତି: ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ସଜାଯାଏ। ଭକ୍ତମାନେ ବିଶେଷ ଭୋଗ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ଦଳବଦ୍ଧ ହୋଇ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଅନେକ ଲୋକ ଦିନରେ ଏକାଧିକ ଶିବ ମନ୍ଦିର ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି। ସବୁଆଡ଼େ ମନ୍ତ୍ର ଧ୍ୱନି, ଘଣ୍ଟି ଶବ୍ଦ ଓ ଧୂପର ସୁଗନ୍ଧରେ ପରିବେଶ ଭରିଯାଏ।
କିଛି ଆକର୍ଷଣୀୟ ତଥ୍ୟ
ଏହି ଦିନ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ବେଲ ପତ୍ର ଅର୍ପଣ କରିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ।
ମହା ଶିବରାତ୍ରିରେ ଛୋଟ ଭକ୍ତି କରିବା ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଦିଏ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ।
ଓଡ଼ିଶାରେ ପୁରୁଷ ଓ ମହିଳା ଉଭୟ ସମାନ ଭକ୍ତି ସହିତ ଉପବାସ କରନ୍ତି।
ଶିବରାତ୍ରି ରାତ୍ରିକୁ ଧ୍ୟାନ ଓ ପ୍ରାର୍ଥନାର ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସମୟ ବୋଲି ମାନାଯାଏ।
ମହା ଶିବରାତ୍ରି ଗଭୀର ଭକ୍ତି ଓ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଜାଗରଣର ପର୍ବ। ଏହା ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାସର ଶକ୍ତି ଏବଂ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ କୃପାର କଥା ମନେ ପକାଏ। ଜୟ ଜଗନ୍ନାଥ! ଓଁ ନମଃ ଶିବାୟ!
Reach us for calendar details or feedback.
© 2026 Jagakaliapanjika.com. All rights reserved.
Subscribe for new updates